Oñatiko lagun batzuk sortutako Kultur Elkartea

2016(e)ko azaroaren 14(a), astelehena

Emanaldiak eta liburuak

A- EMANALDIAK
1- 1977- Herri ezteia / Herri eguna, eguerdian, kaleetan eta enparantzan.
2- 1978- Kondearena 1500 / Herri eguna, eguerdian, Foruen enparantzan.
3- 1980- Unibertsitatea. Oñati 1760 / Herri eguna, eguerdian, unibertsitateko klaustroan.
4- 1981- Oñati Gipuzkoan 1845 / Herri eguna, arratsaldean, enparantzan.
5- 1983- Txomin Agirreren “Garoa” 1912 / Herri eguna, arratsaldean, institutuaren aurreko aldean.
6- 1984- Bustinzurietako Amaia 1984 / Herri eguna, arratsaldean, Zubikoa kiroldegiko pilotalekuan.
7- 2002- Anexiñua oñatiarrez / Herri eguna, eguerdian, enparantzan.
8- 2003- Anexiñua oñatiarrez / Ihauterietan, gauean, Zubikoa kiroldegiko kantxan.
9- 2009- Hitzarmena / San Migel eguna, arratsaldean, enparantzan.
10- 2010- Lizargarateko Txamao / San Migel eguna, arratsaldean, unibertsitate aurreko aldean.
11- 2011- Korrika / Apirilaren 3an, arratsaldean, Donostiako Doka Kafe Antzokian.
12- 2011- Anexiñua oñatiarrez / San Migel eguna, arratsaldean, enparantzan.
13- 2014- Iparragirre Oñatin / Irailaren 27an, arratsaldean eta gauean, Santa Ana aretoan.
14- 2015- Iparragirre Oñatin / Abenduaren 5ean, arratsaldean eta gauean, Santa Ana aretoan.
15- 2016- Lantzean behin/ Irailaren 24an, arratsaldean eta gauean, Santa Ana aretoan.
16- 2017- Oñatiko zertzeladak/ Irailaren 24an, hiru antzerki laburrak bakarka Zumeltzegin, Unibertsitatean eta Lazarragan,
........... bakoitzean hiru bider 12:00etan, 13:00etan eta 15:30etan.
17- 2017- Oñatiko zertzeladak/ Irailaren 29an, hiru antzerki laburrak jarraian, arratsaldean, Santa Ana aretoan.
.
--------oOo-------
.
B- LIBURUAK

Liburua, “2017ko Kilometroak” egunean Oñatira joan zirenei zuzenduta zegoen bereziki. Olaitturri Kultur Elkarteak eman zituen hiru antzerki laburren bidez, bertako historia ezagutzeko aukera izateko:
1- 1542. urtea: Gebaratarrak, konderriko jaunak.
Oñatiri buruzko lehen albiste idatzia 1149. urtekoa da, eta jadanik gebaratar kondeen leinua ageri da, herriko lur eta etxalde gehienen jabetzarekin. Euskal Herrian barneratuta egon arren arlo gehienetan, berezko lege eta arauekin bertako gizartea ia erabat menperatzen zuen kondeak. Antzerkia Erdi Aroko Zumeltzegi dorretxean eman zen.
2- 1760. urtea: Unibertsitateko amodiozko istorioa epaitu zenekoa.
Euskal Herriko lehen unibertsitatea Sancti Spiritus da, 1545. urtean Rodrigo Mercado Zuazola apezpikuaren ekimenari esker eraikia. 1918an Eusko Ikasketen lehen Kongresua egin zen Oñatin, eta bertan, Euskaltzaindia eta Eusko Ikaskuntza sortu ziren. Antzerkia unibertsitateko klaustroan eman zen.
3- 1845. urtea: Gipuzkoan anexionatu zen.
Gebaratarren menpe hainbat mendeetan egondako konderria izanik Oñati, ez zuen inongo probintziatan parte hartu 1845. urtean Gipuzkoara anexionatu zen arte. Antzerkia karlistadan hain garrantzitsua izan zen Lazarraga jauregiaren lorategian eman zen.
Laugarren antzerki bat ere jasotzen da liburuan, 2016an Olaitturrik jaietan antzeztu zuen “Lantzean behin” izenekoa. Arantzazuko eta Oñatiko literaturari zein musikari eskainitako omenaldi txiki bat da.
Bere aurkibidea honakoa da:

Sarrera.
Historia
1.“1542.urtea: Gebaratarrak, konderriko jaunak”.
1.1.Egitura.
1.2.Hasierako bertsoak.
1.3.Batzarrean.
1.4.Ganboatarrak.
1.5.Kondesarekin.
1.6.Oinaztarrak.
1.7.Hitzarmena.
1.8.Amaierako bertsoak.
2.“1760.urtea: Unibertsitateko amodiozko istorioa epaitu zenekoa”.
2.1.Egitura.
2.2.Hasierako bertsoak.
2.3.Errektorearen gelan.
2.4.Olazarandarrak.
2.5.Mendizabaldarrak.
2.6.Rafaelekin.
2.7.Erabakia.
2.8. Amaierako bertsoak.
3.“1845.urtea: Oñati Gipuzkoan anexionatu zen”.
3.1.Egitura.
3.2.Hasierako bertsoak.
3.3.Udaletxeko aretoan.
3.4.Artazkotzekin.
3.5.Kaletarrekin.
3.6.Auzotarrekin.
3.7.Jauntxoekin.
3.8.Erabakia.
3.9.Amaierako bertsoak.
Literatura
4.“Lantzean behin”.
4.1.Egitura.
4.2.Joxe Mari Anduaga. Abestia.
4.3.Kandido Izagirre. Olerkiak.
4.4.Txomin Agirre. Eszenak.
4.5.Luis Villasante. Ipuina.
4.6.Salbatore Mitxelena. Olerkiak.
4.7.Antonino Ibarrondo. Abestiak.
4.8.Manuel Umerez. Ipuina.
4.9.Salbatore Mitxelena. Olerkia.
4.10.Joxe Mari Anduaga. Abestia.
4.11.Iñazio Irizar.Eszenak.
4.12.Bitoriano Gandiaga. Olerkiak.
4.13.Ruper Ordorika. Abestia.
4.14.Jerardo Elortza. Ipuina.
4.15.Pello Zabala. Olerkia.
4.16.Iñazio Irizar.Eszena.
4.17. Inaxio Ibarrondo. Abestia.

Argitaratzailea: Olaitturri Kultur Elkartea, Oñati, 2017.
Liburuak 128 orri ditu, eta 10 eurotan dago salgai, bidaltze gastuak barne. Erostea nahi izanez gero, mesedez bidali e-posta bat helbide honetara: olaitturri@gmail.com


1- IPARRAGIRE OÑATIN

Liburuak antzerki bakarra du, eta lehen zazpi atalak blog honetako aurreneko etiketan ageri diren era berean daude. Partiturak eta bilbiografia berriz, liburuan soilik daude. Bere aurkibidea honakoa da:

1- Sarrera
2- Pertsonaiak eta parte-hartzaileak
3- Antolaketa
4- Akzioa eta dekoratua
5- Hizkuntza: oñatikoa eta batua
6- Lehen ekitaldia
7- Bigarren ekitaldia
8- Abestien partiturak
9- Bibliografia eta web orriak
.
Argitaratzailea: Olaitturri Kultur Elkartea, Oñati, 2015.
Liburuak 94 orri ditu, eta 10 eurotan dago salgai, bidaltze gastuak barne. Erostea nahi izanez gero, mesedez bidali e-posta bat helbide honetara: olaitturri@gmail.com
.
--------o0o------------
.
2- OLAITTURRIREN HERRI ANTZERKIA

Liburuak bi antzezlan ditu:

A- “Oñatiko hitzarmena”. XV. mendetik XIX.era arte Oñati konderria izan zen. Lehen antzerkia 1542. urtean kokatuta dago. Sasoi hartan gebaratar kondeen dinastiak Oñatiko herria menderatzen zuen, eta horretaz gain, Erdi Arotik zetozen oinaztarren eta ganboatarren leinu aberatsek ere bazuten eraginik gizartean. Antzezlanak kondearen eta herriaren artean sinatu zen lehenengo hitzarmeneko giroa ekartzen du gogora.

B- “Lizargarateko Txamao”. Euskal Herriko lehen unibertsitatea Oñatin eraiki zen XVI. mendean. Bigarren antzerki hau 1760an gertatzen da, eta ikasleen eta herritarren arteko harremanak azaltzen ditu. Lan biak historikoki benetakoak diren pasartetan oinarrituta egon arren, egokituta daude, gaur egungo ikuslearentzako atseginagoak bihurtzeko asmotan.

Antzeztu direnean, Oñatiko euskaraz agertu dira. Liburuan, ezkerreko orrialdean oñatiarrez datoz, eta eskuinekoan euskara batuan.
Aurbibidea honakoa da (oñatiarrez):

ATARIKUA
SARRERIA
A- OÑATIKO HITZARMENA
- Pertsonajiak
- Akziñua eta dekoraua
- Lehen ekittaldixa: batzarrian
- Bigarren ekittaldixa: kondiarekin
- Hirugarren ekittaldixa: ganboatarrak
- Laugarren ekittaldixa: oiñaztarrak
- Bosgarren ekittaldixa: hitzarmena

B- LIZARGARATEKO TXAMAO
- Pertsonajiak
- Akziñua eta dekoraua
- Lehen ekittaldixa: buleguan
- Bigarren ekittaldixa: Olazarandarrekin
- Hirugarren ekittaldixa: Mendizabaldarrekin
- Laugarren ekittaldixa: unibersidade- eta kale-girua
- Bosgarren ekittaldixa: Olazarandarren testiguak
- Seigarren ekittaldixa: Mendizabaldarren testiguak
- Zazpigarren ekittaldixa: Rafaelekin
- Zortzigarren ekittaldixa: erabagixa
ESKER ONEZ

Argitaratzailea: Olaitturri Kultur Elkartea, Oñati, 2010.
Liburuak 243 orri eta 30 argazki ditu. 16 eurotan dago salgai, bidaltze gastuak barne. Erostea nahi izanez gero, mesedez bidali e-posta bat helbide honetara: olaitturri@gmail.com
.
----------o0o----------
.
3- OÑATIKO ANEXIÑUA

Liburuak bi atal ezberdin ditu:

1- “Anexiñua oñatiarrez” antzezlana. Oñatiko herriaren historian, Gebaratar kondeen dinastiaren eragina nabarmena izan da. Mende luzeetan jaurerria eta konderria izan zen, berezko lege eta arauekin, Euskal Herrian barneratuta egon arren bizitzako arlo guztietan. 1845ean, konderria izatetik Gipuzkoan sartzeko bidean egin zen bilera famatu hura ekartzen da gogora lan honetan. Lana historikoki benetakoak diren pasartetan oinarrituta egon arren, egokituta dago, gaur egungo ikuslearentzako atseginagoa egiteko asmotan.

Antzeztu denean, Oñatiko euskaraz agertu da. Liburuan, ezkerreko orrialdean oñatiarrez dator, eta eskuinekoan euskara batuan.

2.- “Oñati inguruko berba eta esamolde jator batzuk”. Oñatiko hizkeran erabiltzen diren seiehun hitzetik gora jaso dira, nolabaiteko bertoko kutsua dituztenak. Eta irizpide berdina erabiliz, baita berrehun eta berrogeitik gora esaldi eta esaera jator ere.

Hitzok eta esamoldeok kalean erabiltzen diren eran jaso dira liburuko ezkerreko orrialdean, eta eskuinekoan euskara batuan.
Aurbibidea honakoa da:

SARRERA
A- ANEXIÑUA OÑATIARREZ
- Pertsonaiak
- Akzioa eta dekoratua
- Lehen ekitaldia: batzarrean
- Bigarren ekitaldia: auzotarrak
- Hirugarren ekitaldia: kaletarrak
- Laugarren ekitaldia: bozketa

B- OÑATI INGURUKO BERBA JATOR BATZUK

C- OÑATI INGURUKO ESAMOLDE JATOR BATZUK

Argitaratzailea: Olaitturri Kultur Elkartea, Oñati, 2002.
Liburuak 176 orri ditu, eta 12 eurotan dago salgai, bidaltze gastuak barne. Erostea nahi izanez gero, mesedez bidali e-posta bat helbide honetara: olaitturri@gmail.com
.
----------o0o----------
.
4- MAKALENAREN HERRI ANTZERKIA

Liburuak herri eztei bat eta lau antzezlan ditu, aurkibide honekin:
- Sarrera
- Herri ezteia
- Kondearena, 1500
- Partehartzaileak
- Unibertsitatea, Oñati 1760
- Oñati Gipuzkoan, 1845
- Txomin Agirreren "Garoa", 1912
- Bustinzurietako Amaia, 1984

Argitaratzailea: Elkar, Donostia, 1985.
Liburuak 193 orri ditu, eta agortuta dago.
.

iruzkinik ez: